Maciej Brencz Jedną z ciekawostek o archipelagu, którą często dzielą się wszelkiej maści portale informacyjne jest liczba skrzyżowań z sygnalizacją świetlną na Wyspach Owczych. Najczęściej powielana jest dawno już nieprawdziwa liczba trzy. Jak więc jest naprawdę?
Początki
Kreśląc króciutki rys historyczny, przytoczmy za farerską Wikipedią, że w amerykańskim Cleveland w roku 1914 zainstalowano pierwszą na świecie elektryczną sygnalizację świetlną. Co ciekawe, pierwsze auto – kultowy Ford T – trafi na archipelag dopiero osiem lat później.
A ile przyszło Wyspom Owczym czekać na pierwszą sygnalizację świetlną? Jak podaje farerska prasa, pierwsze światła na skrzyżowaniach w centrum Tórshavn pojawiły się pod koniec lat 80-tych, chociaż plany ich instalacji – wzmożone śmiercią pieszego pod kołami – snuto już dwie dekady wcześniej.
Ile skrzyżowań z sygnalizacją świetlną znajduje się zatem na Wyspach Owczych?
Trzy? Rzut oka na centrum Tórshavn w serwisie OpenStreetMaps pozwala szybko odnaleźć trzy sygnalizacje świetlne w ciągu ulic Bøkjarabrekka, Niels Winthers gøta i Jóannesar Paturssonar gøta. Wszystko na odcinku pół kilometra. I tutaj też chyba kończy swój research większość dziennikarzy.
Chcąc kontynuować poszukiwania, trzeba z mapką zawędrować na północ, na wyspę Borðoy, aby odnaleźć czwartą sygnalizację, w osadzie Norðdepil.
Zatem cztery? Tak było aż do roku 2018. W poszukiwaniach kolejnych słupków z czerwonym, żółtym i zielonym światłem na Wyspach Owczych trzeba już szperać w farerskich źródłach. A do tego przyda się klucz – słówko ferðsluljós oznaczające sygnalizację świetlną (dosł. światła ruchu drogowego).
Piątą na Wyspach Owczych sygnalizację świetlną zainstalowano w czerwcu 2018 r. na ruchliwym skrzyżowaniu ulicy Hvítanesvegur ze stołeczną „obwodnicą” Eystari ringvegur.
Sześć. Północ archipelagu nie chce zostawać w tyle za stołecznym Havnem. W Klaksvík w styczniu 2019 roku zainstalowano drugą na wyspie Borðoy sygnalizację świetlną. Strzeże ona bezpieczeństwa szkolnej dziatwy przy przejściu na skrzyżowaniu ulic Skúlatrøð z Gerðagøta.
Weryfikacja źródeł
Naszą dotychczasową wyliczankę potwierdza artykuł na portalu dagur.fo z roku 2019: Frammanundan eru seks ferðsluljós í Føroyum – fýra í Havn og tvey uttan fyri Havnina (Wcześniej było sześć skrzyżowań z sygnalizacją na Wyspach Owczych – cztery w Tórshavn i dwa poza nim). Z dalszej lektury dowiadujemy się, że w związku otwarciem stołecznego college’u Glasir (którego mury mogą pomieścić 1500 uczniów) w pobliżu pojawi się kolejna szóstka skrzyżowań z sygnalizacją świetlną.
Zatem dwanaście? Nie, tak łatwo nie będzie. Ostatecznie w pobliżu Glasira „tylko” trzy skrzyżowania otrzymały sygnalizację1. Co, póki co, zatrzymuje farerski licznik świateł na liczbie dziewięć.
Edycja 2025: wraz z otwarciem w lipcu 2025 roku północnej obwodnicy Tórshavn na skrzyżowaniu Havnarvegur z Marknagilsvegur uruchomiono kolejną sygnalizację. Zatem na półkilometrowym odcinku Marknagilsvegur możemy poczuć się jak w Wielkim Mieście i przy odrobinie (nie)szczęścia postać przy czterech czerwonych światłach. Tym samym farerski licznik świateł zatrzymał się obecnie na liczbie dziesięć.
Post scriptum
Z kronikarskiego obowiązku wypada dodać do naszej listy światła, które przez kilka lat kierowały wahadłowym ruchem w tunelu Norður um Fjall2. I te od roku 2022 nadal stawiane na wjeździe do Tjørnuvík, kierujące ruchem w szczycie sezonu turystycznego.
Kiedy więc następnym razem traficie na ciekawostkę o Wyspach Owczych, uruchomcie w sobie krytyczne myślenie. I zerknijcie do źródeł. Całkiem możliwe, że trójkę trzeba będzie podnieść do kwadratu. I dodać coś jeszcze…
- W pobliżu Glasira zainstalowano także pierwszą na Wyspach Owczych sygnalizację dla rowerzystów. ↩︎
- Leciwe, wąskie i nieoświetlone przeprawy na północy archipelagu zastąpiły w grudniu 2024 roku nowoczesne dwupasmowe tunele. ↩︎
O osiemnastu wyspach zagubionych wśród północnych mórz. Subiektywnie. Czasem nawet bardzo.
